GYSCEPTE

SOSYAL ÇALIŞMACI

SOSYAL HİZMET

KURUM VE KURULUŞLARI

Konu Anlatımı • Karşılaştırmalı Tablolar • Sınav Uyarıları

KAPSAM NOTU

Bu çalışma; sosyal hizmet alanındaki kurum ve kuruluşları görev alanı, hedef grup, hizmet türü ve yönlendirme ilişkileri bakımından öğretmek amacıyla hazırlanmıştır. Kuruluş adları ve güncel hizmet yapıları 1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla resmî kaynaklar üzerinden kontrol edilmiştir. Mevzuat rakamlarının ayrıntılı ezberi, ayrı bir konu olan “Sosyal Hizmet Mevzuatı” kapsamında değerlendirilmelidir.

Daha fazla içerik için GYSCepte Platformumuza üyelik oluşturabilirsiniz.

İÇİNDEKİLER

1. Temel Kavramlar ve Kurumsal Sistem

2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Merkez ve Taşra Yapısı

3. İlk Başvuru, Değerlendirme ve Gündüzlü Hizmet Kuruluşları

4. Çocuk Hizmetleri Kurum ve Kuruluşları

5. Kadın ve Şiddetle Mücadele Kuruluşları

6. Engelli Bireylere Yönelik Kuruluşlar

7. Yaşlılara Yönelik Kuruluşlar

8. Sosyal Yardım Kuruluşları

9. Adalet ve CTE Bünyesindeki Sosyal Hizmet Birimleri

10. Yerel Yönetimler, Sağlık, Eğitim, İstihdam ve Diğer Kurumlar

11. Sivil Toplum ve Özel Sosyal Hizmet Kuruluşları

12. Kurumlar Arası İş Birliği, Yönlendirme ve Vaka Yönetimi

13. Sınavda Sık Karıştırılan Kuruluşlar

14. Hızlı Tekrar ve Kontrol Soruları

1. TEMEL KAVRAMLAR VE KURUMSAL SİSTEM

Sosyal hizmet kurumu; sosyal hizmet politikalarını, planlama, koordinasyon, denetim veya hizmet sunumu yoluyla yerine getiren kamu kurumu, yerel yönetim, özel hukuk tüzel kişisi ya da sivil toplum yapısıdır.

Sosyal hizmet kuruluşu ise sosyal hizmetlerin belirli bir hedef gruba doğrudan sunulduğu gündüzlü, yatılı veya toplum temelli hizmet birimidir. Kurum daha geniş bir örgütsel yapıyı; kuruluş ise çoğunlukla doğrudan hizmet sunulan birimi ifade eder.

Kavram

Özellik

Örnek

Kurum

Politika, yönetim, koordinasyon, denetim ve/veya hizmet sunan geniş örgütsel yapı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, belediye, SGK

Kuruluş

Belirli bir hedef gruba doğrudan sosyal hizmet sunan birim

Sosyal Hizmet Merkezi, çocuk evi, huzurevi, kadın konukevi

Gündüzlü kuruluş

Hizmet alanın gece kalmadığı; danışmanlık, izleme, bakım veya rehabilitasyon aldığı birim

SHM, ŞÖNİM, gündüzlü bakım merkezi

Yatılı kuruluş

Barınma ile birlikte bakım, korunma veya rehabilitasyon sunan birim

Çocuk evleri sitesi, kadın konukevi, huzurevi

Toplum temelli hizmet

Bireyi ailesinden ve sosyal çevresinden koparmadan destekleyen hizmet

Evde bakım, gündüzlü hizmet, aile danışmanlığı

SINAV İPUCU

“Kurum” ile “kuruluş” aynı anlamda kullanılabilse de sınav sorularında kurum daha geniş örgütsel yapıyı; kuruluş ise doğrudan hizmet sunulan birimi ifade eder.

1.1. Sosyal Hizmet Sisteminin Temel İlkeleri

·       Hak temellilik ve insan onuruna saygı

·       Koruyucu ve önleyici hizmetlere öncelik verilmesi

·       Aile yanında ve toplum içinde hizmetin desteklenmesi

·       Bireyin katılımı ve kendi kaderini tayin hakkı

·       Çocuğun üstün yararı, şiddet mağdurunun güvenliği ve ayrımcılık yasağı

·       Kuruluş bakımının son çare olarak değerlendirilmesi

·       Kurumlar arası koordinasyon, izleme ve hizmet sürekliliği

2. AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞININ YAPISI

Türkiye’de sosyal hizmetlerin temel kamu otoritesi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır. Bakanlık merkez teşkilatı politika geliştirme, standart belirleme, planlama, koordinasyon ve izleme görevlerini; taşra teşkilatı ve bağlı kuruluşlar ise hizmetlerin yerelde uygulanmasını yürütür.

2.1. Merkez Teşkilatında Temel Hizmet Birimleri

Merkez birimi

Temel görev alanı

Sınavda anahtar ifade

Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Aile eğitimi ve danışmanlığı, sosyal uyum, toplum hizmetleri, afet ve acil durumlarda psikososyal destek

Aile ve toplum temelli hizmetler

Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Çocukların korunması, aile yanında destek, koruyucu aile, evlat edinme, çocuk bakım kuruluşları, çocuk hakları

Korunma ihtiyacı olan çocuk

Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü

Kadınların güçlendirilmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadına yönelik şiddetle mücadele politikaları

Kadın politikası ve şiddetle mücadele

Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Engelli ve yaşlı politikaları, bakım hizmetleri, erişilebilirlik, resmi ve özel bakım kuruluşları

Engelli ve yaşlı bakım hizmetleri

Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü

Sosyal yardım politika ve programları, sosyal yardımların koordinasyonu

Sosyal yardım ve gelir desteği

Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü

Şehit yakınları ve gazilere yönelik sosyal hizmet ve koordinasyon

Şehit yakını ve gazi hizmetleri

DİKKAT

Merkez genel müdürlükleri çoğunlukla politika, planlama, standart ve koordinasyon görevleri yürütür. Doğrudan başvuru ve saha uygulamalarında il müdürlükleri, Sosyal Hizmet Merkezleri ve uzmanlaşmış kuruluşlar öne çıkar.

2.2. Taşra Teşkilatı

Birim

Konumu ve görevi

Karıştırılmaması gereken

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü

Bakanlığın il düzeyindeki yönetim, koordinasyon, denetim ve uygulama birimidir. İl genelindeki kuruluşları yönetir ve izler.

Doğrudan her hizmeti sunan tek kuruluş değildir.

Sosyal Hizmet Merkezi (SHM)

İhtiyaç tespiti, sosyal inceleme, müdahale, takip, danışmanlık ve yönlendirmeyi en kolay ulaşılabilir biçimde sunan gündüzlü kuruluştur.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı değildir.

Uzmanlaşmış kuruluşlar

Çocuk, kadın, engelli veya yaşlılara yatılı/gündüzlü bakım ve koruma hizmeti sunar.

Merkez teşkilatındaki genel müdürlüklerle karıştırılmaz.

3. İLK BAŞVURU, DEĞERLENDİRME VE GÜNDÜZLÜ HİZMET KURULUŞLARI

3.1. Sosyal Hizmet Merkezi (SHM)

Sosyal Hizmet Merkezi; ihtiyaç sahiplerinin tespit edildiği, sosyal hizmet müdahalesinin ve takibinin gerçekleştirildiği; çocuk, genç, kadın, erkek, engelli, yaşlı bireyler ve ailelerine koruyucu, önleyici, destekleyici, geliştirici, rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin bir arada sunulduğu gündüzlü sosyal hizmet kuruluşudur.

SHM’nin işlevi

Açıklama

Başvuru ve ilk değerlendirme

Birey veya ailenin başvurusu alınır, acil risk ve temel ihtiyaçlar belirlenir.

Sosyal inceleme

Birey, aile ve çevre koşulları değerlendirilir; gerektiğinde ev ziyareti yapılır.

Sosyal hizmet müdahalesi

Hizmet planı hazırlanır, uygun destek ve kuruluşlara yönlendirme yapılır.

Takip ve izleme

Sunulan hizmetlerin etkisi ve devamlılığı takip edilir.

Koordinasyon

Kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, STK’lar ve gönüllülerle iş birliği yürütülür.

KODLAMA

SHM = “Tespit – İnceleme – Müdahale – Takip – Koordinasyon”.

3.2. Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM)

ŞÖNİM; şiddetin önlenmesi, koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin uygulanması, şiddet mağdurlarına ve şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişilere yönelik destek, izleme ve koordinasyon hizmetlerinin yürütüldüğü kuruluştur. Hizmetler 7/24 esasına göre yürütülür.

·       Risk değerlendirmesi, güvenlik planlaması ve tedbirlerin izlenmesi

·       Barınma, geçici maddi yardım, danışmanlık, sağlık, hukuk, eğitim ve istihdam hizmetlerine yönlendirme

·       Şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişilere yönelik uygun programlara yönlendirme

·       Kadın konukevleri, kolluk, adli makamlar, sağlık kuruluşları ve sosyal hizmet birimleri arasında koordinasyon

KARIŞTIRMA

ŞÖNİM bir yatılı barınma kuruluşu değildir. Barınma hizmeti kadın konukevinde verilir; ŞÖNİM ise koordinasyon, izleme, danışmanlık ve yönlendirme merkezidir.

3.3. Aile Danışma ve Eğitim Birimleri

Aile danışma merkezleri ve ilgili birimler; aile ilişkilerinin güçlendirilmesi, evlilik ve aile yaşamı, ebeveynlik, çatışma çözme, iletişim ve psikososyal destek alanlarında koruyucu ve önleyici hizmet sunar. Resmî, yerel yönetimlere bağlı veya özel olarak faaliyet gösterebilir.

3.4. Gündüzlü Bakım ve Aktif Yaşam Merkezleri

Engelli ve yaşlı bireylerin gündüz saatlerinde bakım, rehabilitasyon, sosyal etkinlik, beceri geliştirme ve aile danışmanlığı hizmeti aldığı; bireyin ailesinden ve sosyal çevresinden kopmadan desteklenmesini amaçlayan kuruluşlardır.

4. ÇOCUK HİZMETLERİ KURUM VE KURULUŞLARI

Çocuk hizmetlerinde temel amaç çocuğun güvenli biçimde aile yanında yetişmesidir. Aile yanında destek mümkün değilse koruyucu aile veya evlat edinme gibi aile temelli modeller; bunların mümkün olmadığı durumlarda kuruluş bakımı değerlendirilir.

4.1. Aile Yanında Destek Modelleri

Hizmet modeli

Temel özellik

Hukuki bağ

Sosyal ve Ekonomik Destek (SED)

Çocuğun aile bütünlüğü içinde bakılması amacıyla ekonomik ve psikososyal destek

Çocuk ailesinden ayrılmaz.

Koruyucu aile

Korunma ihtiyacı olan çocuğun bakımının devlet denetiminde uygun bir aile yanında sağlanması

Çocuk ile koruyucu aile arasında soybağı kurulmaz.

Evlat edinme

Uygun koşullarda çocuk ile evlat edinen arasında hukuki aile ve soybağı ilişkisi kurulması

Kalıcı hukuki aile bağı kurulur.

SINAVDA ÇOK SORULUR

Koruyucu aile geçici veya uzun süreli bakım modelidir; evlat edinme ise hukuki soybağı doğurur.

4.2. Çocuk Evi

Çocuk evi; korunma altında bulunan çocukların daha küçük birimlerde, toplumla iç içe, okul ve sağlık hizmetlerine yakın apartman dairesi veya müstakil evlerde bakımının sağlandığı yatılı sosyal hizmet modelidir.

4.3. Çocuk Evleri Sitesi

Çocuk evleri sitesi; korunma ihtiyacı olan çocukların bakımının sağlandığı, aynı yerleşkede bulunan birden fazla ev tipi sosyal hizmet biriminden oluşan kuruluştur.

4.4. Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi (ÇEKOM)

Çocuk evlerinin planlanması, açılması, işleyişi, ihtiyaçları, personel ve hizmet koordinasyonunun yürütüldüğü birimdir. ÇEKOM doğrudan çocukların kaldığı her bir çocuk eviyle aynı şey değildir.

4.5. İhtisaslaştırılmış Çocuk Kuruluşları ve İlk Kabul

İlk kabul birimleri, korunma ihtiyacı olduğu değerlendirilen çocukların ilk değerlendirme ve uygun hizmet modeline yönlendirme sürecinde geçici hizmet aldığı birimlerdir. İhtisaslaştırılmış kuruluşlar ise çocukların yaş, cinsiyet, korunma ve psikososyal ihtiyaçları doğrultusunda uzmanlaşmış hizmet sunar.

Kuruluş/model

Yatılı mı?

Temel amaç

Çocuk evi

Evet

Az sayıda çocukla ev tipi bakım

Çocuk evleri sitesi

Evet

Aynı yerleşkede birden fazla ev tipi birim

ÇEKOM

Esas olarak koordinasyon birimi

Çocuk evlerinin yönetim ve koordinasyonu

İlk kabul birimi

Geçici yatılı hizmet olabilir

İlk değerlendirme ve uygun modele yönlendirme

Koruyucu aile

Kuruluş değildir

Aile yanında bakım

5. KADIN VE ŞİDDETLE MÜCADELE KURULUŞLARI

5.1. Kadın Konukevi

Kadın konukevi; fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik veya sözlü şiddete maruz kalan kadınların ve beraberindeki çocuklarının güvenliğinin sağlandığı, geçici süreyle barınma ve güçlendirme hizmeti aldığı yatılı sosyal hizmet kuruluşudur.

·       Güvenli barınma ve temel ihtiyaçların karşılanması

·       Psikososyal, hukuki ve tıbbi destek

·       Çocuklar için bakım ve eğitim desteği

·       Mesleki eğitim, istihdam ve ekonomik güçlendirme

·       Gizlilik ve güvenlik kurallarının uygulanması

5.2. İlk Kabul Birimi

Şiddet mağduru kadın ve beraberindeki çocukların ilk gözlem, güvenlik ve ihtiyaç değerlendirmesinin yapıldığı; uygun kadın konukevine veya başka bir hizmete yönlendirildiği birimdir.

Birim

Yatılı hizmet

Ana işlev

ŞÖNİM

Hayır

Tedbirlerin koordinasyonu, izleme, danışmanlık ve yönlendirme

Kadın konukevi

Evet

Güvenli geçici barınma ve güçlendirme

İlk kabul birimi

Geçici

Acil kabul, risk ve ihtiyaç değerlendirmesi

6. ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK KURULUŞLAR

Engelli hizmetlerinde temel yaklaşım bireyin ailesinden ve sosyal çevresinden kopmadan toplum içinde yaşamasının desteklenmesidir. Bunun mümkün olmadığı veya yetersiz kaldığı durumlarda kurumsal bakım seçenekleri değerlendirilir.

6.1. Resmî Yatılı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri / Engelsiz Yaşam Merkezleri

Günlük yaşam faaliyetlerini yerine getirmede desteğe ihtiyaç duyan engelli bireylere yatılı bakım, kişisel bakım, psikososyal destek ve rehabilitasyon hizmeti sunar.

6.2. Umut Evleri

Kurumsal bakım altında bulunan engelli bireylerin daha küçük, ev tipi ve toplumla iç içe yaşam birimlerinde desteklenmesini amaçlayan hizmet modelidir.

6.3. Gündüzlü Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezleri

Engelli bireye gündüz bakım, rehabilitasyon, sosyal ve mesleki beceri geliştirme; aileye ise danışmanlık ve bakım desteği sunan kuruluşlardır.

6.4. Özel Bakım Merkezleri

Gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan, Bakanlık tarafından izin, standart ve denetim süreçlerine tabi engelli bakım kuruluşlarıdır.

Hizmet

Barınma

Öne çıkan amaç

Yatılı bakım/Engelsiz Yaşam Merkezi

Var

Sürekli bakım ve rehabilitasyon

Umut evi

Var

Küçük ev tipi, toplumla iç içe destekli yaşam

Gündüzlü bakım merkezi

Yok

Aile yanında yaşamı sürdürme ve gündüz desteği

Evde bakım yardımı

Kuruluş değildir

Bakımın aile yanında karşılanmasını destekleyen nakdî yardım

DİKKAT

Evde bakım yardımı bir kuruluş değil, belirli şartlarla yürütülen sosyal yardım/destek programıdır.

7. YAŞLILARA YÖNELİK KURULUŞLAR

7.1. Huzurevi

Huzurevi; günlük yaşam faaliyetlerini bağımsız biçimde yerine getirebilen yaşlı bireylere barınma, beslenme, sağlık takibi, sosyal ve kültürel etkinlikler ile destek hizmetleri sunan yatılı kuruluştur.

7.2. Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi

Yaşlılığa bağlı fiziksel veya zihinsel gerilemeler nedeniyle özel ilgi, bakım ve rehabilitasyona ihtiyaç duyan yaşlılara yatılı hizmet sunar. 6 Mayıs 2026 tarihli güncel yönetmelik, Bakanlığa bağlı kuruluşlarda 70 yaş ve üzeri bireyler ile 60 yaş ve üzeri olup yaşlılığa bağlı hastalıklar nedeniyle kısmi veya tam bağımlı sağlık kurulu raporuna sahip bireyleri kapsayan hükümler içermektedir.

7.3. Gündüzlü Bakım ve Aktif Yaşam Merkezleri

Yaşlı bireyin gün içinde sosyal etkinlik, bakım, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmeti alarak aile ve toplum içinde yaşamını sürdürmesini destekler.

7.4. Yaşlı Yaşam Evleri

Yaşlıların küçük ev tipi birimlerde, daha bağımsız ve toplumla iç içe yaşamalarını destekleyen hizmet modelidir.

Kuruluş

Hedef grup

Temel fark

Huzurevi

Günlük yaşamını bağımsız sürdürebilen yaşlı

Barınma ve sosyal destek ağırlıklı

Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi

Kısmi/tam bağımlı veya özel bakıma ihtiyaç duyan yaşlı

Bakım ve rehabilitasyon ağırlıklı

Gündüzlü bakım/aktif yaşam merkezi

Ailesi veya kendi evinde yaşayan yaşlı

Gece barınması yoktur.

Yaşlı yaşam evi

Küçük ev tipi yaşam modelinden yararlanabilecek yaşlı

Toplumla iç içe küçük birim

8. SOSYAL YARDIM KURULUŞLARI

8.1. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV)

SYDV’ler il ve ilçelerde sosyal yardım programlarının yerelde yürütülmesinde görev alan yapılardır. İhtiyaç sahibi hanelerin başvurularını değerlendirir, sosyal inceleme gerçekleştirir ve uygun sosyal yardım programlarını uygular.

SHM – SYDV AYRIMI

SHM sosyal hizmet müdahalesi, danışmanlık, koruma, takip ve yönlendirme ağırlıklıdır. SYDV ise nakdî ve aynî sosyal yardım programlarının uygulanmasında öne çıkar. İki yapı aynı değildir; gerektiğinde iş birliği yapar.

8.2. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

SGK; primli sosyal güvenlik sistemi kapsamında hastalık, analık, iş kazası, meslek hastalığı, malullük, yaşlılık ve ölüm gibi risklere ilişkin sigorta ve gelir bağlama işlemlerini yürütür. Sosyal hizmet kuruluşu olmamakla birlikte sosyal koruma sisteminin temel kurumudur.

8.3. İŞKUR

Türkiye İş Kurumu; iş ve meslek danışmanlığı, işe yerleştirme, aktif işgücü programları, mesleki eğitim ve işsizlik sigortası hizmetleriyle sosyal hizmet müdahalelerinde önemli bir yönlendirme kurumudur.

9. ADALET VE CTE BÜNYESİNDEKİ SOSYAL HİZMET BİRİMLERİ

9.1. Ceza İnfaz Kurumu Psiko-Sosyal Yardım Servisi

Ceza infaz kurumlarında psiko-sosyal yardım servisleri; hükümlü ve tutukluların kuruma kabulünden salıverilme sürecine kadar risk ve ihtiyaçlarının değerlendirilmesi, bireysel görüşme, grup çalışması, kriz müdahalesi, bağımlılık ve ruhsal sorunlara yönelik programlar, aile ilişkileri ve salıverilmeye hazırlık çalışmalarını yürütür.

Çalışma alanı

Örnek hizmet

Kuruma kabul

İlk görüşme, risk-ihtiyaç değerlendirmesi, uyum çalışması

Bireysel müdahale

Ruhsal sorunlar, travma, yas, öfke, bağımlılık, intihar riski

Grup programları

Davranış değişikliği, beceri geliştirme ve yeniden suç riskini azaltma programları

Aile çalışması

Aile bağlarının desteklenmesi, çocuk ve yakınların ihtiyaçları

Salıverilmeye hazırlık

Kimlik, barınma, sağlık, istihdam ve hizmetlere yönlendirme

9.2. Denetimli Serbestlik Müdürlükleri

Denetimli serbestlik müdürlükleri; toplum içinde infaz ve denetim süreçlerini yürütür, yükümlülerin risk ve ihtiyaç değerlendirmesini yapar, eğitim ve iyileştirme çalışmalarını, kamuya yararlı iş, tedavi ve program yükümlülüklerini izler; topluma yeniden katılımı destekler.

9.3. Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Birimleri

Adli süreçte mağdur, çocuk ve kırılgan grupların bilgilendirilmesi, yönlendirilmesi, uygun görüşme ortamlarının sağlanması ve adli sürecin olumsuz etkilerinin azaltılması amacıyla hizmet sunan birimlerdir.

CTE SINAV ODAĞI

Ceza infaz kurumundaki sosyal çalışmacı yalnız bireysel danışmanlık yapmaz; kurum içi koordinasyon, aile çalışması, kriz ve risk yönetimi, grup programları ve salıverilmeye hazırlık süreçlerinde de görev alır.

10. DİĞER KAMU KURUMLARI VE YEREL YÖNETİMLER

Kurum/alan

Sosyal hizmetle bağlantısı

Sağlık Bakanlığı ve sağlık kuruluşları

Tedavi, ruh sağlığı, bağımlılık tedavisi, tıbbi sosyal hizmet, evde sağlık ve rehabilitasyon

Millî Eğitim Bakanlığı

Okul sosyal hizmetiyle ilişkili yönlendirmeler, rehberlik, özel eğitim, yetişkin eğitimi, okul devamı

Belediyeler

Sosyal yardım, evde bakım, yaşlı-engelli destekleri, kadın danışma merkezleri, geçici barınma, sosyal tesisler

AFAD

Afet yönetimi; afet sonrası psikososyal destek koordinasyonunda ilgili kurumlarla iş birliği

Göç İdaresi Başkanlığı

Yabancılar, uluslararası koruma, uyum ve yönlendirme hizmetleri

Gençlik ve Spor Bakanlığı

Gençlik merkezleri, yurtlar, spor ve sosyal katılım programları

Üniversiteler

Araştırma, eğitim, uygulama merkezleri ve danışmanlık hizmetleri

Kolluk birimleri

Çocuk ve kadın koruma, kayıp kişiler, şiddet vakaları ve acil güvenlik tedbirleri

YEREL YÖNETİM NOTU

Belediyelerin hizmetleri belediyenin türü, mali kapasitesi ve yerel ihtiyaçlara göre farklılaşabilir. Yerel yönetimler Bakanlığa bağlı kuruluş değildir; sosyal hizmet sisteminin iş birliği aktörüdür.

11. SİVİL TOPLUM VE ÖZEL SOSYAL HİZMET KURULUŞLARI

Sivil toplum kuruluşları; savunuculuk, gönüllülük, danışmanlık, aynî-nakdî destek, toplum örgütlenmesi ve uzmanlaşmış hizmetler sunabilir. Kamu hizmetinin yerine geçmekten çok kamu hizmetlerini tamamlayan ve hak savunuculuğu yapan aktörlerdir.

·       Dernek ve vakıflar

·       Meslek örgütleri ve sendikalar

·       Özel kreş ve gündüz bakımevleri

·       Özel engelli bakım merkezleri

·       Özel huzurevleri ve yaşlı bakım merkezleri

·       Özel aile danışma merkezleri

Özel sosyal hizmet kuruluşlarının açılış, çalışma, personel, hizmet standardı ve denetim koşulları ilgili mevzuata tabidir. Özel olması, kamusal denetimin dışında olduğu anlamına gelmez.

12. KURUMLAR ARASI İŞ BİRLİĞİ, YÖNLENDİRME VE VAKA YÖNETİMİ

Sosyal sorunlar çoğunlukla tek bir kurumun görev alanıyla sınırlı değildir. Etkili müdahale, başvuru alan kurumun bireyi yalnızca başka bir kuruma göndermesiyle değil; yönlendirme sonucunu izlemesi, bilgi paylaşımında gizlilik kurallarına uyması ve hizmet sürekliliğini sağlamasıyla mümkündür.

1.     Başvurunun alınması ve acil risklerin belirlenmesi

2.     Sosyal inceleme ve ihtiyaç değerlendirmesi

3.     Hizmet planının bireyle birlikte hazırlanması

4.     Uygun kurum ve kuruluşlara yönlendirme

5.     Kurumlar arası görev ve sorumlulukların belirlenmesi

6.     Hizmetlerin uygulanması ve izlenmesi

7.     Sonuçların değerlendirilmesi, planın güncellenmesi ve sonlandırma

YÖNLENDİRME ≠ DOSYAYI KAPATMA

Yönlendirme, bireye yalnız adres vermek değildir. Uygun kuruma erişip erişmediği, hizmetin başlayıp başlamadığı ve ihtiyacın karşılanıp karşılanmadığı izlenmelidir.

12.1. Acil Durumlarda Başlıca Başvuru Kanalları

Durum

Başlıca kanal/birim

Acil güvenlik ve suç olayı

112 Acil Çağrı, kolluk ve adli makamlar

Kadına yönelik şiddet

ŞÖNİM, kolluk, sağlık kuruluşu, adli makamlar, Alo 183

Çocuk ihmal ve istismarı

Aile ve Sosyal Hizmetler birimleri, kolluk, savcılık, sağlık kuruluşları, Alo 183

Sosyal yardım ihtiyacı

SYDV, belediye sosyal yardım birimleri, SHM

Barınma ve evsizlik

Belediye, SHM, ilgili yerel ve kamu kuruluşları

Bağımlılık

Sağlık kuruluşları, AMATEM/ÇEMATEM, Yeşilay danışmanlık hizmetleri ve sosyal hizmet birimleri

13. SINAVDA SIK KARIŞTIRILAN KURULUŞLAR

Karşılaştırma

Doğru ayrım

SHM – SYDV

SHM sosyal hizmet müdahalesi ve takip; SYDV sosyal yardım uygulaması ağırlıklıdır.

ŞÖNİM – Kadın konukevi

ŞÖNİM koordinasyon ve izleme; kadın konukevi güvenli yatılı barınmadır.

Çocuk evi – Çocuk evleri sitesi

Çocuk evi tek ev tipi birim; site aynı yerleşkede birden fazla ev tipi birimdir.

Çocuk evi – ÇEKOM

Çocuk evi bakım birimi; ÇEKOM koordinasyon birimidir.

Koruyucu aile – Evlat edinme

Koruyucu ailede soybağı kurulmaz; evlat edinmede hukuki soybağı kurulur.

Huzurevi – Yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi

Huzurevi bağımsız yaşlı; bakım ve rehabilitasyon merkezi özel bakıma ihtiyaç duyan yaşlı ağırlıklıdır.

Gündüzlü bakım – Yatılı bakım

Gündüzlü bakımda gece kalınmaz; yatılı bakımda barınma vardır.

Evde bakım yardımı – Bakım merkezi

Evde bakım yardımı nakdî destek programı; bakım merkezi kuruluştur.

İl Müdürlüğü – Genel Müdürlük

İl müdürlüğü taşra uygulama ve koordinasyon birimi; genel müdürlük merkez politika birimidir.

14. HIZLI TEKRAR

Anahtar ifade

Cevap

İlk başvuru, sosyal inceleme, müdahale ve takip

Sosyal Hizmet Merkezi

Şiddet tedbirlerinin izlenmesi ve koordinasyonu

ŞÖNİM

Şiddet mağduru kadın ve çocuk için güvenli yatılı barınma

Kadın konukevi

Küçük ev tipi çocuk bakım modeli

Çocuk evi

Birden fazla ev tipi çocuk biriminin bulunduğu yerleşke

Çocuk evleri sitesi

Çocuk evlerinin koordinasyonu

ÇEKOM

Çocuğun aile yanında devlet denetiminde bakımı

Koruyucu aile

Hukuki soybağı kuran model

Evlat edinme

Engelli birey için küçük ev tipi destekli yaşam

Umut evi

Yaşlı için bağımsız yaşam ağırlıklı yatılı hizmet

Huzurevi

Primli sosyal koruma

SGK

Yerel sosyal yardım uygulaması

SYDV

Ceza infaz kurumunda risk-ihtiyaç ve iyileştirme çalışmaları

Psiko-sosyal yardım servisi

15. KAYNAK VE GÜNCELLİK NOTU

Bu notun kurumsal adlandırmaları ve güncel hizmet çerçevesi; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez ve taşra sayfaları, Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Bakanlık hizmet ve başvuru rehberleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün psiko-sosyal servis açıklamaları esas alınarak 1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

Özellikle yaşlı bakım kuruluşlarına ilişkin 6 Mayıs 2026 tarihli yeni yönetmelik dikkate alınmıştır. Kuruluş adları ve kabul koşulları mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden sınav öncesinde güncel resmî metinlerin kontrol edilmesi gerekir.

Resmî kaynak grubu

Kullanılan başlıklar

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

SHM, ŞÖNİM, kadın konukevi, il müdürlükleri ve hizmet rehberleri

Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Çocuk evi, çocuk evleri sitesi, ÇEKOM, aile yanında bakım modelleri

Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Engelli bakım hizmetleri, gündüzlü hizmetler, huzurevi ve yaşlı bakım kuruluşları

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü

Psiko-sosyal servis faaliyetleri ve müdahale programları